Dün öğleden sonra Bilkent Üniversitesi Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi (CTE) bölümü öğrenci topluluğu (CTE Club) davetlisi olarak 1 saatlik bir "nesne tabanlı programlama" semineri verdim.

Seminerde C++ yada Java kod örnekleri ile kalkıp nesne tabanlı programlama nedir anlatmak istemedim. Ne de olsa CTE öğrencileri bir Java dersi alıyor ve işin kuramını orada öğreniyorlardır dedim. Bunun yerine nesne tabanlı programlamanın kendisinin nasıl güncellendiğini, böylece 1970'li yıllardan bu güne nasıl geliştiğini anlatmak istedim.

Seksenli yılların bileşen heveslerini, doksanlı yılların tasarım biçimi hareketini, iki binli yılların sade nesne yaklaşımlarını anlattım. Sonra nesne tabanlı paradigmanın diğer paradigmalar ile nasıl birlikte kullanılabileceğini, C++ standart şablon kitaplığı özelinde genellenmiş (generic) ve Java'daki ilgiye odaklı (aspect oriented) yaklaşımları örnekleyerek anlattım. Özellikle ilgiye odaklı yaklaşımda Türk bilim adamlarının katkısından bahsettim.

Biraz tempolu bir seminerdi, umarım öğrencilerin ufkunu açma şansım olmuştur.

Dün onca koşturmanın arasında bir de uzunca süredir uğrayamadığım Bilkent Üniversitesi Personel Müdürlüğü'ne gittim. Hem personel dosyasına eklenmesi gereken ufak tefek evrağımı teslim ettim - hem de personel kimliğimi aldım. Ve almamla hoş bir sürpriz beni bekliyordu.

Bilkent Üniversitesi'ndeki personel sicil numaram - hani plaka numarası seçmeye çalışırsınız ya - sanki düşünülmüş de bana denk gelmiş bir numaraydı. Kendi şirketimdeki personel sicil numaramı belirleme lüksüm olduğu halde öylesine bir sayı konduğunu düşünürsek, bu ancak sürpriz olabilirdi.

Geçtiğimiz haftalarda Bilkent Üniversitesi‘nde kendi çapımda derse girmeye başladığımı, bir kaç grubun da bitirme projelerine danışmanlık yaptığımı yazmıştım. Tabii Bilkent’deki öğrencilerimiz neler yapacaklar bunu da yazacağıma söz vermiştim. Eh haftalar ilerliyor ve projeler de şekilleniyor. Bir şeyler yazsam fena olmaz.

Bilkent’de CTP210 ve CTE310 kodlu proje derslerini alan öğrencilerimize bir grup proje başlığı vermiştik. Bunların içinden tek dönemde yapılabilecek olanlardan beş tanesini seçince beş projeyi kura ile (evet ciddiyim) dağıttık. İlk çeken grup (Ayris, Nilüfer ve Serdar) “durağan kod analizi” diye çekince “bu ne ya?” anlamına gelen bakışmaları ile çok güzel bir görüntü sergilemişlerdi, bir türlü unutamıyorum - keşke fotoğraf çekebilseydim. Tabii tüm projeler bu kadar soyut ifade edilmemişti. Django ile bir insan kaynakları yönetimi yazılımı projesi de var.

Geçtiğimiz yaklaşık 1 ay içinde; bu ekipler ikişer tane teslimat yaptılar, üçüncüsünü de bu hafta içinde yapacaklar. Bunların ilki 1 sayfalık kısa bir ön çalışma raporu oldu. İkincisi ise yazacakları yazılımın nasıl bir ortama kurulacağını ve nasıl çalışacağını tarif ettikleri “kurulum planı” oldu. Bu ikinci dokümanı yazabilmek için aslında geliştirme ve test ortamlarını da kabataslak dahi olsa “erkenden” yapılandırmak zorunda kaldılar. Böylece eğer kendileri için yeni bir programlama dili yada aracı ile çalışacaklarsa, olası sıkıntıları önceden tespit etme fırsatları oldu. Yoksa projeler Java ve Python projeleri ve her iki dil de, deyim yerinde ise çiçek gibi diller

Bu hafta ise, sıkı durun bir IEEE 830 uyumlu SRS belgesi, Türkçe anlatımı ile “yazılım gereksinim tanımı” belgesi teslim edecekler. Bu belgede neler mi anlatacaklar?

1. Giriş: Amaç, Kapsam, Tanımlar, Kısaltmalar, Referanslar, Proje özeti
2. Proje Tanımı: Ürün bakış açısı, Ürünün işlevleri, Kullanıcı özellikleri, Kısıtlar, Varsayımlar ve bağımlılıklar
3. Spesifik Gereksinimler
4. Gerekli görülen diğer şeyler

Tabii burada 3 numaralı bölümü de değişik standart biçimlerden birisinde yazmaları gerekli oldu. Genelde “yazılım özelliğine odaklı” yada “işlevsel hiyerarşi odaklı” yaklaşımlardan birisi ile yazacaklar. Özelliğe odaklı yazanlardan kullanım durumu (İng. use case) belgelemesi hazırlamalarını bekliyoruz. İşlevsel hiyerarşi yazanlar ise DFD, Data Dictionary gibi şeylerle destekledikleri bir belge yazıyorlar.

SRS yazmakla kalmayacaklar. Bir kaç hafta içinde bir de SDD yazacaklar. Sonra da uygulamalarını adımcıl (İng. iterative) bir biçimde geliştirecekler. Ocak ayı ortasında da sunacaklar.

Bu kadar kısa sürede, hem de sınavları sürerken, işlerini savsaklamaksızın çalışan öğrenciler şimdiden önemli bir yol kat ettiler. Daha da yol kat edecekler. Bakalım SRS’leri İpek Hoca ile değerlendirdiğimizde ne olacak. Eğer Hocam da izin verirse, projelerin SRS’lerini temel alarak her bir projeyi burada tanıtmak istiyorum.

Bir kaç hafta önce planladığımız ve burada da bahsettiğim “bitirme projeleri” fikrine Bilkent Üniversitesi‘ndeki Bilgisayar Teknolojisi ve Programlama Bölümü ciddi ilgi gösterdi. Bölüm başkanı Reyyan Hoca’nın da önerisi ile projelerin bazılarını biraz da değiştirerek onların 3′er kişilik ekiplerine dönem projesi olarak verdik.

Tabii iş bununla da sınırlı kalmadı. Toplam 5 proje ekibi olunca, bizim bölüm ile olan ilişkilerimiz de yoğunlaştı. Öncelikle ben her hafta 2 saatlik derse gelip ders anlatmaya başladım. Buna ek olarak da 5 grubun 3′ünün danışmanlığını üstlendim. 2 proje Java tabanlı bir tanesi ise Python tabanlı olacak gibi gözüküyor. Diğer iki projeye ise beni kırmayan Emrah Özçelebi danışmanlık verecek. Ders koordinatörü İpek Hocam ise biz ikimizi denetleyecek.

Ekiplerle her hafta 1 saatlik bir toplantım olacak, bunları arka arkaya koymayı başardım. Dolayısı ile haftada en az iki öğleden sonram Bilkent Üniversitesi’nde geçecek. Tabii bu kadarı yeterli değil. Belçikalı iş ortağımız Tenforce‘dan rica ettik; bu projelerin yönetilmesi için http://ctp.tenforce.com/ alan adı altında bir kurulum açtılar. Bu hafta içinde kullanmaya başlıyoruz. Bu arada, haftaya ilk derste proje yönetimi ve Tenforce’un kullanımını işliyor olacağım. Eğer becerebilirsek bu dersi videoya almayı ve Flash Video biçimine dönüştürüp buradan sunmayı da planlıyorum.

Artık burada zaman zaman Bilkent izlenimlerimi de aktaracağım. Öğrencilerimiz başarılı sonuçlar verdikçe (ki bunları Sourceforge‘da sunacaklar) yine buradan haberini alabileceksiniz.