Geçen aylarda bir arkadaşımın şirketi web portallarını yaptıracak bir şirket arıyordu. Ankara dışında oldukları için sadece arada bir telefonla veya sohbet sırasında akıl veriyordum ve sonunda bir şirket buldular. Arkadaşımın aktardığı kadarı ile karı koca bilgisayar mühendisi bir ekibin işlettiği küçük bir şirketti.
Gel zaman git zaman, portalın yapılışı uzadıkça uzadı. Portal için hem oldukça kapsamlı bir güvenlik hem de çok çeşitli özellikleri bir arada isteyen arkadaşımı işin uzayabileceği konusunda uyarmıştım. Biraz da o yazılım müşterisi olarak acemi olduğundan işin uzamasına neden olabilir diye düşünüyordum. Ama bir gün bozuştuklarını aktardı. Tamam dedim sana başka bir servis sağlayıcı ayarlarız. Ne olacak ki değil mi? Ama kazın ayağı öyle değilmiş.
Önce arkadaşımın iş modeli için oldukça önemli olan müşteri bilgilerinin çalınmış olabileceği şüphesi ortaya çıktı. Daha sonra kişisel bilgisayarına uzaktan erişildiğini fark ettik. Bunları engelledikten sonra servis sağlayıcıyı değiştirmeye karar verdik. Arkadaşımda kaynak kodu bulunmadığı için portalın deneme sürümünü FTP'den erişerek çektik ve kurcalamaya karar verdik. Bu kurcalama işinin esas çoğunluğunu ben yapmadım ama durumun vehametini görecek kadar da kodlara baktım.
- Kapsamlı güvenlik modeli mümkün olduğunca çok sayfanın statik içeriğe sahip olmasına dayalıymış. Şirketin bir çok değişikliği elle yapmakta diretmesinde ve işi geç yapmasında neden buymuş.
- Sitenin içindeki bazı işlevsellikler başka sitelerdeki formların üzerinden yürütülüyormuş. Yani örneğin portalın kendisine ait bir eposta hizmeti yok. Başka bir sitedeki eposta atma formunu doldurup atıyor. O eposta formu da her türlü tacize açık - bu nedenle bağlandığı sunucu kısa sürede spam kara listelerine girebilir. Ayrıca formun olduğu alan adı da müstehcen içerik sunmakla meşgul bir site.
- Biz sistemin içini az çok temizledikten sonra arayüzleri kolay kullanılabilecek bir servis sağlayıcıdan barındırma hizmeti almasını sağlayıp sonra da portalın yamanmış halini orada devreye aldık.
Durum burada kalmadı tabi. İş elinden alınan şirket arkadaşı taciz edercesine arayıp sormaya başladı. Haliyle adamların da bir iş planı var ve aniden müşteri kaybetmek hoş olmuyor. Kabul ediyorum. Bununla birlikte, yaptıkları işe de biraz saygı göstermek gerekir. Bu arada arkadaş yaptığı avans ödemeler için fatura isteyince bir kaç şey daha çorap söküğü gibi geldi.
- Meğer bu karı kocanın web sitesindeki ticari ünvanda bir şirketleri yokmuş. Orada kullandıkları isim marka da değilmiş. Bir ahbaplarının şirketinden fatura kestirip idareten verebilirlermiş. Yani aslında serbest çalışıyorlarmış. Buna ancak "e anacım serbest çalışıyoruz desen olmaz mıydı" denir. Yani serbest çalışmanın kötü bir yanı yok ki. Hepi topu şirket olarak vereceği gelir vergisi yerine tahsilat makbuzundan stopaj adında vergi kesilecek, büyük işler söz konusu değilken çok da fark söz konusu değil.
- Ama daha kötüsü çıktı sonra. Arkadaşların bilgisayar mühendisi olması, "geniş anlamda" geçerliymiş. Yani aslında mühendis falan değillermiş. Bilgisayar ve yazılım işi yapınca kendiliklerinden mühendis oluvermişler. Diplomayı göster deyince yok ama zaten kim soruyor ki. Birden şunu anladım, doktorların duvara asması misali mühendisler de mi duvara asmalı diplomalarını. Aynı şekilde şirketlerin vergi levhaları vb evraklarını duvara asmaları da anlamlı oluverdi.
Şirketleşmeyi planlayan bir girişim başlarda bir süre idareten iş görebilir. Örneğin faturalarını şirket kurduktan sonra kesme sözü ile iş yapabilir. Bunları anlayışla karşılıyorum. Yani o kadar da mevzuatçı, evrakçı değilim - umarım olmam da. Ama bunu müşteriye söylemek gerekir - ki ürkerek söylememeyi dahi hoş görüyorum. Esas mesele ötekisi. Ortalıkta "geniş anlamda" mühendis olduğunu ifade etmek başka bir şey. Elbette yazılı bir şey yok. Sadece konuşurken yanlış bir ifade olmuş. Ama mühendislik ünvanı, hele bilgisayar mühendisliği gibi sabahlara kadar çalışılarak hak edilen bir ünvanı bu şekilde "geniş anlamda" sahiplenivermek çok farklı bir şey.
Eminim ki bu durumda bir sürü insan olabilir. Kötü niyet içermeyen, kendiliğinden gelişen yanlış anlaşmalar da olabilir. Ama düzeltmek gerek. Ben kendim sık sık yanlış ifade olunca "Bilgisayar Mühendisi değil Elektrik Elektronik Mühendisiyim" diyorum. Bir kaç ay önce yanlış aktarıldığını fark edince "Makina Mühendisi değilim" demem bile gerekli oldu. :)
Bu kadar basit bir konuyu yanlış aktarmakta sakınca görmeyen kişi projenizin neden aksadığı konusunu da çeşitli sebeplerle yanlış aktarmakta sakınca görmeyebilir değil mi? Müşterinize asla yalan söylememelisiniz. Çünkü bunu anladığı anda sizden temelli soğur.
Bakalım ara ara bu öykülere devam etmemi isteyenler çoğunlukta, biraz daha detay vermemi isteyenler var, yada tersi biraz daha az detay vermemi isteyenler var. Ama şunu farkettim bu "bodoslama" serisinde yazdıklarım okuyanlar için en az teknik bir şey yazmak kadar yararlı.
Tags: Genel
