Sevgili Görkem‘in bir kaç hafta önce aklına gelen ve “Türkiye’de özgür yazılım üzerine lisans üstü araştırma projeleri yapanları bir araya getirsek ne olur?” diye özetleyebileceğimiz bir toplantıyı dün ODTÜ Bilgi İşlem Merkezi‘nde yaptık. Yıllardır UNIX’in ve Linux’un kalesi olarak bildiğimiz Bilgi İşlem’deki toplantı 13′de başlayacaktı ve ben de 12.30 gibi orada oldum. Ev sahibimiz Altay Özaygen toplantı salonunu ve sıcak içecekleri çoktan hazır etmişti. Ben de hafta içinde EMO Ankara Şube‘nin toplantıya meşrubat ve ikramlar anlamında küçük de olsa bir destek vermesini ayarlamıştım.

Toplantıya Ankara ve İstanbul’dan 10 kişi katıldı. Syracuse Üniversitesi‘nden Yeliz de yurt dışından katılan katılımcı oldu. Böylece 11 kişi olduk.

İlk olarak söz alan Yeliz, geçtiğimiz aylarda İtalya’da bugünküne benzer ama daha büyük bir çalıştayı düzenlediğini anlattı. Bu toplantı sırasında Türkiye’de de bu tür çalışmalar yapmak istediğini, daha uzun dönemde ortak projeler oluşturmak için bir zemin yakalamak istediğini anlattı. Ardından toplantıda tanışmayı 2 turda yapmaya karar verdik. İlk turda herkes kısaca kendisini tanıttı.

• TOBB ETÜ’den Talha, kendisi ve eşi de iktisatçı bir arkadaşımız. Yurt dışından geleli bir kaç hafta olmuş ve özgür yazılım konusunda çalışmalar düşünüyor.
• İstanbul’dan gelen Taner Marmara Üniversitesi‘nde yüksek lisans öğrencisi. İşletme mezunu olduğu için özgür yazılımın daha çok sosyal yönleri ile ilgileniyor.
• Ersin Hacettepe Üniversitesi‘nde doktora öğrencisi. Ayrıca Apache Directory projesinde geliştirici. Bunun yanında, açık kaynak kodlu yazılımların şirketlere ve kurumlara neler sağlayabileceğini irdeliyor.
• Altay, ODTÜ Bilim ve Teknoloji Politikası Çalışmaları‘nda (kısaca TekPol) yaptığı yüksek lisans sırasında ODTÜ’nün Linux’a geçmesi konusunu irdelemiş.
• Görkem’e gelince, kendisi elbette çok yönlü ama daha çok doktora çalışmalarındaki kullanılabilirlik (İng. usability) odaklı yönlerini tanıttı.
• İzlem de yine ODTÜ TekPol’de özgür yazılım geliştiricilerini motive eden faktörleri araştıran yüksek lisans tezinden bahsetti. İzlem’in tezini yazma sürecini bilen birisi olarak işin tamda kritik noktasını yakaladığını söyleyebilirim.
• Alper, ODTÜ İnşaat Mühendisliği’ndeki yüksek lisans tezinde kullandığı açık kaynak kodlu coğrafi bilgi sistemlerinin ülkemizde, özellikle kamu kurumlarında yaygınlaştırılması konusunda çalışmak istediğini aktardı.
• Metin, ODTÜ İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi’nde bilgisayar koordinatörü olarak çalıştığını belirtmekle yetindi.
• Murat, Tarih alanında lisans derecesi olduğu halde şu anda web uygulaması geliştiricisi olarak çalıştığını ve özgür yazılımları ve özgür yazılım yaklaşımını takip eden toplumları izlediğini aktardı.

Daha sonra herkes kendi çalışmalarından daha detaylı olarak bahsetti.

• Talha, iktisat alanında kullanılan yazılımların, hem özgür yazılım (GRETL‘dan bahsetti) hem de kapalı kodlu olanların, incelenmesi ve irdelenmesi üzerine çalışmış. Bu alanda yayınları var. Örneğin Excel 2007′nin yaptığı hesap hatalarını, yada kodları aynı olan ve hem Windows hem Linux sürümü olan yazılımlarda Linux sürümlerinin daha doğru sonuçlar vermesi gibi konularla ilgili olarak çalışmayı planlıyor. Ancak bu konularda çalışmak için işin teknik yönüne (mesela derleyicilerin farkları) hakim kişilerden destek almak istediğini belirtti. Ayrıca, “Üniversitelerin Linux’a geçişi ve benimsenmesi nasıl olabilir?” sorusunu sordu.
• Açıkçası Taner ve Ersin’in konuşmalarını kaçırdım. Dışarıya çıkıp bir iki cevapsız aramaya yanıt vermem gerekti. Ama bu sefer de benim aradıklarım telefonu açamadı. Artık canımız sağ olsun diyerek içeriye geri döndüm.
• Yeliz, Syracuse’de özgür yazılım projelerindeki insanların bir grup olarak nasıl birlikte öğrendiklerini, kendi içlerindeki toplumsallaşma sürecini, karar verme ve liderlik süreçlerini incelemiş. Örneğin grup üyelerinin paylaşılan zihin kalıplarını (İng. shared mental models) saptamaya çalışmışlar. Bunun için Apache projelerinde çalışan kişiler ile çalışmış. Bu arada “madem özgür yazılım üzerine çalışıyoruz, neden verilerimizi paylaşmayalım” da demişler. Şu ana kadar, sosyal ağ analizi, nitel araştırma, doğal dil işleme, bilişsel haritalama (İng. cognitive mapping), veri madenciliği gibi teknikler kulanmışlar. Bunlar için örümcek (İng. web spider) gibi ufak tefek yazılımlar yazmaları gerekli olmuş. Son olarak da yazılım projesinin sosyal yönlerinin çeşitli yazılım mühendisliği metrikleri ile olan ilişkisini araştırmayı düşünmüşler. Kişisel olarak da özgür yazılımların ilk ve orta öğrenimde kullanılması konusunda bir şeyler yapmak istediğini aktardı.
• Murat, özgür içerikle ilgili modelleri araştırdığını ve bu alanda çalışmak istediğini anlattı. Özgür içeriğin özellikle Web 2.0 dediğimiz teknolojiler ile birlikte çok hızlı yayılabildiğini aktardı.
• Altay yüksek lisans sırasında bilgi dağılımı (İng. information diffusion) alanındaki çalışmalar sonrasında tezi için ODTÜ‘nün Linux’a geçişi konusunda ön çalışmalar yapmış. ODTÜ zaten sunucu tarafında tamamen UNIX ve Linux kullanan bir organizasyon ancak istemci bilgisayarlarda, özellikle mesleki yazılımlarda kapalı kodlu uygulamaların ciddi bir direnç gösterdiğini anlattı. Ayrıca ODTÜ’nün envanterden düştüğü eski bilgisayarlarını hibe ettiği okullara Pardus yüklü bilgisayarlar yollamayı düşündüklerini ama bunu hayata geçiremediklerini belirtti.
• Görkem son 3 yıldır “özgür yazılımların kullanılabilirliğe etkisi” konusunda çalıştığını belirtti. Konuya yabancı kişiler için kullanılabilirlik terimini ISO 9241-11 standartına göre tanımladı ve buradan hareketle yapılan çalışmaları tanıttı. Novell’in OpenSuSe’ye olan katkılarını, GNOME ve KDE içindeki çalışmaları aktardı. Örneğin GNOME Kullanıcı Arabirimi Rehberi ‘nden bahsettiBu arada kendiliğinden ortaya çıkan bir konu da “İnternet üzerindeki paylaşım ortamlarının kullanılabilirlik konusunda nasıl kullanılabileceği” oldu.
• Ben, daha çok Portakal Teknoloji‘de özgür yazılıma nasıl katkı koymaya çalıştığımızdan bahsettim. 2003 yılında şirketi kurarken öne koyduğum “özgür yazılımı sindirip onunla besleneceğiz, onunla birlikte büyüyeceğiz” prensibinden bahsettim. Elbette içinde yer aldığımız projeler de konu oldu. Süre kısıtlı olduğu için MEB KLYM‘de kamu çalışanlarımıza ücretsiz eğitim vermemizden, Pardus’a olan desteğimiz gibi bir kaç kritik noktadan bahsettim. Merkez Bankası gibi Linux’a göçünü tamamlamış organizasyonlar ve genel olarak kurumsal göç projelerinin yapısından bahsetmeye çalıştım.
• İzlem, yüksek lisans tezinde öncelikle yazılım üreten kişilerin iş yapmak, emek sarfetmek gibi kavramlara olan yaklaşımlarını incelemiş. Kendisini “hacker” olarak tanımlayan kişilerin “keşke günde 25 saat olsa” dediklerini, ancak “başka bir şey için bu kadar çalışmazdım” da diyebildiklerini gözlemlemiş. Özgür yazılımın sosyal yönünün Türkiye’de daha çok ilgi çektiğini, bunun Debian ve Pardus‘un Türkiye’deki güçlü konumlarını açıklamakta kullanılabileceğini söyledi. Pardus’un da geliştirici sayısını artırarak, belki de ürünün kendisinden daha önemli bir şey yaptığı notunu düştü.
• Alper 2003 yılında ODTÜ İnşaat Mühendisliği‘nin bilgi işlem alt yapısını devraldıktan sonra suınucuları FreeBSD üzerinde özgür yazılımlara dayanan bir hale getirdiklerini anlattı. Aynı yıl yüksek lisansa başlayınca, coğrafi bilgi sistemleri - CBS (İng. GIS) yazılımları ile daha çok ilgilenmiş. Bu noktada kapalı kaynak kodlu, ticari yazılımların nasıl yaygınlaştığını gözlemlemiş. DSİ‘de göreve başladıktan sonra resmin daha da karmaşık olduğunu anlamış. CBS alanında özgür yazılımların var olduğunu ama Türkiye’de bir çok nedenden dolayı kullanılmadıklarını belirtti.
• Metin ODTÜ Bilgi İşlem’de başlayan bilişim deneyimini kısaca özetledi. İdari Bilimler’de LTSP kullanarak kurulan laboratuvardan bahsetti. Daha önce Sun sunucular ve Windows istemcilerden oluşan yapının bakımının, istemcilerden dolayı çok zor olduğunu aktardı. İdari Bilimler’de kullanıcılara ufak tefek Linux ve özgür yazılım bilgileri aktardıklarını daha sonra bir pilot laboratuvar yaptıklarını anlattı. 2005 yılında laboratuvarlardaki bilgisayarları yenilemek istedikleri sırada LTSP’ye geçişi düşündüklerini, bir dosya hazırladıklarını belirtti. Bu dosyada hem dünyada hem de ODTÜ içinde ince istemci uygulamalarını anlatmışlar. Daha sonra Dekanlık izni ile laboratuvarı bu sisteme geçirmişler.

Toplantıya verilen meşrubat-ikram arasından sonra, eşyaları toplayıp açık havaya çıktık. Metin Aegee-Ankara’dan çeşitli toplantı gereçleri getirmek için benden yardım istedi. Ondan sonra çok ilginç bir toplantı ortamı kurduk. Bir kaç saat de dışarıda çalıştıktan sonra, gün sona ererken ayrıldık. Toplantının bu ikinci yarısında çok iyi not tutamadım. Ama sözleştiğimiz konuları, Yeliz nasıl olsa oluşturulacak olan bir eposta listesine yollayacak. Ben de sonra üzerime düşenleri yapacağım.

Comments

Post a comment (max. 3000 character)